عزيز الله بيات

506

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

دار ، سيمونيچ سفير روسيه از طرف ديگر محمد شاه را به وعده و مساعدت دولت روسيه اميدوار كرد كه به دليل همين پشت‌گرمى ، محمد شاه از سفير انگلستان تقاضاى خسارت وارده را كرد . چون سفير انگلستان نتوانست اين تكليف را قبول كند ، محمد شاه به محاصره هرات ادامه داد كه متعاقب اين اقدام ، نيروى دريايى انگلستان جزيره خارك را تصرف كرد . در نتيجه ، محمد شاه در سال 1254 هجرى از محاصره هرات دست كشيد . در سال 1255 هجرى آقا محمد خان محلاتى به علت اختلافاتى كه با حاج ميرزا آقاسى پيدا كرد ، بم را تصرف كرد و سر به شورش برداشت ، اما از فيروز ميرزا حاكم كرمان شكست خورد و عازم تهران شد . ديرى نگذشت كه به بهانه سفر مكه از تهران خارج شد و بار ديگر در نواحى يزد و كرمان سر به شورش برداشت ، اما اين‌بار نيز مغلوب بهمن ميرزا بهاء الدوله شد و ناچار از طريق لار عازم هندوستان شد و تحت حمايت انگلستان قرار گرفت . در سال 1258 هجرى محمود پاشا حاكم سليمانيه پس از آنكه از مقام خود بر كنار شد . به دولت ايران پناهنده شد . محمد شاه از دولت عثمانى خواست او را مجددا به حكمرانى سليمانيه منصوب كند و چون دولت عثمانى نپذيرفت حاكم كردستان به خاك عثمانى حمله برد ، اما توفيقى نيافت . بايد توجه داشت غير از مسئله ياد شده دائما بر سر تعيين خط مرزى بين دو دولت ايران و عثمانى اختلاف وجود داشت . سرانجام با وساطت دولتهاى روس و انگليس انجمنى مركب از نمايندگان چهار دولت براى حل مشكلات تشكيل شد ، اما به دليل بروز اختلافات نتيجه‌اى از آن حاصل نشد . در همين سال والى جديد بغداد به بهانه اينكه ساكنان اماكن متبركه از او اطاعت نمىكنند ، سپاهى به كربلا فرستاد . در اين ماجرا عده زيادى از شيعيان بىگناه قتل عام شدند . محمد شاه پس از آگاهى از اين حادثه ، فرمان حمله به سرحدات ايران را صادر كرد . اين‌بار نيز در اثر وساطت روس و انگليس قرار بر اين شد كه انجمنى مركب از نمايندگان چهار دولت در ارزروم تشكيل گردد . از طرف دولت ايران ميرزا تقى خان امير كبير در سال 1263 هجرى در ارزروم با نمايندگان دولتهاى نامبرده مذاكره كرد . سرانجام معاهده‌اى در همين سال مركب از 9 ماده بين ايران و عثمانى بسته شد و به موجب آن دولت ايران از ادعاى خود نسبت به